Gümrükleme, uluslararası ticarette malların sınır kapılarından yasal yollarla geçişini sağlayan idari ve teknik bir süreçtir. Türkiye'de ithalat ve ihracat işlemleri Ticaret Bakanlığı mevzuatı çerçevesinde lisanslı gümrük müşavirleri aracılığıyla yürütülür. Bu rehber, sürecin her adımını açık ve pratik biçimde ele alır.

Gümrükleme Nedir?

Gümrükleme; ithal veya ihraç edilecek malların gümrük idaresine beyan edilmesi, ilgili vergi ve harçların ödenmesi ile yasal izinlerin alınması sürecidir. Türkiye'de gümrük işlemleri BİLGE (Bilgisayarlı Gümrük Etkinlikleri) sistemi üzerinden elektronik olarak yürütülmektedir.

İthalat Gümrükleme Süreci

Türkiye'ye mal getirirken izlenmesi gereken adımlar:

1. Belge Hazırlığı

Ticari fatura, ambalaj listesi, konşimento veya CMR, menşe belgesi ve varsa özel izinler (CE, sağlık sertifikası) hazırlanır.

2. GTİP Tespiti

Malın HS tarife pozisyonu (GTİP kodu) belirlenir. Bu kod, gümrük vergisi oranını ve uygulanacak mevzuatı belirler.

3. Beyanname Girişi

Lisanslı gümrük müşaviri BİLGE sistemine ithalat beyannamesi girer. Belgelerin doğruluğu kontrol edilir.

4. Muayene & Tahakkuk

Hat atamasına göre yeşil, sarı veya kırmızı hat uygulanır. Vergi tahakkuk edip ödendikten sonra mal teslim alınır.

İhracat Gümrükleme Süreci

Türkiye'den mal ihraç ederken süreç daha hızlıdır. İhracat beyannamesi, çıkış gümrük müdürlüğüne ibraz edilir; yük kontrol sonrası yükleme gerçekleşir. İhracat KDV'den istisna olduğundan doğru beyan ileride vergi iadesi almanızı kolaylaştırır.

Gümrükleme İçin Gerekli Belgeler

İthalatta:

  • Ticari fatura (orijinal veya tasdikli)
  • Ambalaj listesi (packing list)
  • Taşıma belgesi (konşimento / CMR / airwaybill)
  • Menşe şehadetnamesi (EUR.1, Form A vb.)
  • Sigorta poliçesi
  • Ürün bazlı özel izinler (CE belgesi, Gıda Tarım Bakanlığı onayı vb.)

İhracatta:

  • Ticari fatura
  • Ambalaj listesi
  • A.TR dolaşım belgesi veya EUR.1 (AB ülkelerine)
  • Çıkış beyannamesi (ihracat beyannamesi)
  • Taşıma belgesi

Gümrük Vergisi Nasıl Hesaplanır?

Gümrük vergisi şu formülle hesaplanır:

Gümrük Vergisi = CIF Değer × Gümrük Vergisi Oranı (%)
CIF = Mal Bedeli + Sigorta + Navlun

Türkiye'nin AB ile Gümrük Birliği kapsamındaki sanayi ürünlerinde gümrük vergisi büyük ölçüde sıfırdır. Tarım ürünleri ve bazı işlenmiş gıdalarda ise farklı oranlar uygulanır. GTİP kodunuzu biliyorsanız Ticaret Bakanlığı'nın tarife sorgu sistemi üzerinden güncel oranı öğrenebilirsiniz.

Lisanslı Gümrük Müşaviri Neden Önemli?

Gümrük mevzuatı sık güncellenmekte; hatalı beyan gecikme, ceza ve yük iadesine yol açabilmektedir. Lisanslı gümrük müşavirleri yasal sorumluluğu üstlenerek işlemlerinizi doğru ve hızlı tamamlar. KEY Forwarding'in gümrükleme hizmeti, ithalat ve ihracatın tüm aşamalarını kapsayan tek durak çözüm sunmaktadır.

Sıkça Sorulan Sorular

Gümrük beyannamesi kim dolduruyor?

Gümrük beyannamesi, Ticaret Bakanlığı'nca yetkilendirilmiş lisanslı gümrük müşavirleri tarafından hazırlanır. KEY Forwarding müşavirleri işlemlerinizi sizin adınıza eksiksiz yürütür.

Gümrükleme ne kadar sürer?

Yeşil hat atamasında belgeler tam ise birkaç saat içinde mal teslim alınabilir. Kırmızı hat (fiziki muayene) 1–3 iş günü sürebilir. Belge eksikliği veya analiz gerektiren durumlarda süre uzar.

Almanya'dan ithalatta gümrük vergisi var mı?

Gümrük Birliği kapsamındaki sanayi ürünlerinde gümrük vergisi sıfırdır. Ancak KDV ve diğer harçlar uygulanabilir. Ürününüzün GTİP koduna göre detaylı hesaplama için müşavirlerimizle iletişime geçin.

İhracat beyannamesi zorunlu mu?

Evet. Türkiye'den yapılan her ihracat için çıkış gümrük beyannamesi düzenlenmesi yasal zorunluluktur. Bu belge aynı zamanda KDV iadesi başvurusunda esas alınır.