Türkiye'den Avrupa'ya ilk kez mal gönderecek ihracatçıların karşılaştığı en büyük belirsizlik şu sorudan kaynaklanır: "Hangi belgeleri hazırlamalıyım?" Yanlış veya eksik belge, yükünüzün sınırda beklemesine, ek masraflara ve hatta geri çevrilmesine yol açabilir. Bu rehberde 2026 itibarıyla Türkiye'den AB ülkelerine karayolu, denizyolu ve havayolu ile yapılan ihracatlarda gereken belgeleri adım adım açıklıyoruz.
Karayolu İhracatı İçin Gerekli Belgeler
1. Gümrük Çıkış Beyannamesi (İhracat Beyannamesi)
Türkiye'den her türlü mal ihracatında zorunludur. Türk Gümrük Kanunu kapsamında yetkili gümrük müşaviri tarafından BİLGE sistemi üzerinden dijital ortamda düzenlenir. Beyanname numarası olmadan araç sınıra geçemez. Gümrükleme hizmetimiz bu aşamayı sizin adınıza yönetir.
2. CMR Konşimentosu
Karayolu taşımacılığında zorunlu taşıma belgesidir. Gönderen, taşıyıcı ve alıcı arasındaki sözleşmeyi belgeler; yük bilgileri, güzergâh, teslimat koşulları ve taşıyıcının sorumluluğu bu belgede yer alır. Hasar veya kayıp durumunda hukuki dayanak olarak kullanılır. 4 nüsha düzenlenir: gönderen, taşıyıcı, alıcı ve ilave nüsha için.
3. EUR.1 Dolaşım Belgesi veya A.TR Belgesi
Türkiye ile AB arasındaki Gümrük Birliği anlaşması kapsamında tercihli tarife uygulanması için bu belgelerden biri gereklidir.
- A.TR Belgesi: Türkiye'de serbest dolaşımda bulunan sanayi ürünleri için düzenlenir. Alıcı ülkede gümrük vergisinden muafiyet sağlar.
- EUR.1 Menşe Şahadetnamesi: Türkiye menşeli ürünler için düzenlenir. Tarım ürünleri ve Türkiye'nin taraf olduğu STA (Serbest Ticaret Anlaşması) kapsamındaki ürünlerde kullanılır.
Hangi belgenin gerektiği ürün türüne ve varış ülkesine göre değişir; gümrük müşaviriniz doğru belgeyi belirler.
4. Ticari Fatura (Commercial Invoice)
Malın değerini, miktarını, HS kodunu (gümrük tarife pozisyonu) ve tarafların bilgilerini içerir. Gümrük kıymet tespitinde temel belgedir. Fatura değeri piyasa gerçeğini yansıtmalı; düşük faturalandırma hem hukuki risk taşır hem de alıcının ülkesinde sıkıntıya yol açabilir.
5. Çeki Listesi (Packing List)
Her koli, paket veya paletin içeriğini, ağırlığını ve boyutlarını listeler. Gümrük muayenesini hızlandırır; hasar veya eksiklik tespitinde referans olarak kullanılır.
6. Kargo Sigortası Poliçesi (İsteğe Bağlı ama Önerilir)
CMR sorumluluğu taşıyıcı başına yük başına sınırlıdır (8,33 SDR/kg). Yüksek değerli mallarda bu tazminat yeterli olmayabilir. Karayolu taşımacılığımızda ek kargo sigortası talep edebilirsiniz.
Denizyolu İhracatı İçin Ek Belgeler
Karayolundaki temel belgeler aynen geçerlidir; bunlara ek olarak şunlar gerekir:
- Konşimento (Bill of Lading / B/L): Deniz taşımacılığının temel taşıma belgesidir. Malın gemide yüklendiğini belgeler ve mülkiyet devri aracıdır.
- Konteyner Teslim Belgesi (EIR): Konteyner devir teslimini belgeler.
- Manifest: Gemideki tüm yüklerin listesidir; liman otoritelerine sunulur.
Havayolu İhracatı İçin Ek Belgeler
- Hava Konşimentosu (Air Waybill / AWB): Havayolu taşımacılığının taşıma belgesidir. Deniz konşimentosundan farklı olarak ciro edilemez.
- IATA Tehlikeli Madde Beyanı: Uçuş güvenliğini ilgilendiren maddeler için gereklidir.
Ülkeye Özel Ek Gereksinimler
Bazı ülkeler veya ürün grupları ek belgeler gerektirebilir:
- Gıda & tarım ürünleri: Sağlık sertifikası, fitosaniter sertifika, veteriner belgesi
- İlaç & tıbbi cihaz: GDP belgesi, üretim izin belgesi
- Ahşap ambalaj: ISPM 15 damgası (ısıl işlem görmüş)
- Tekstil & konfeksiyon: Kota belgesi gerekebilir (ülkeye göre)
Belge Hazırlama Sürecini Kolaylaştırın
KEY Forwarding olarak gümrük beyannamesinden CMR'a, EUR.1'den kargo sigortasına kadar tüm ihracat belgelerini sizin adınıza koordine ediyoruz. Sevkiyat öncesinde bir kontrol listesi oluşturarak eksik belge riskini sıfıra indiriyoruz. İlk ihracatınızda veya yeni bir ülkeye açılırken danışmanlık hizmetimizden ücretsiz yararlanabilirsiniz.
Yükünüz İçin Ücretsiz Teklif Alın
Uluslararası taşımacılık ve lojistik ihtiyaçlarınız için hemen bizimle iletişime geçin.
Teklif Al →